Кепілдік және ақаулар: мердігер нысанды тапсыруды қалай ұйымдастырады

Кепілдік және ақаулар: мердігер нысанды тапсыруды қалай ұйымдастырады

Электр монтаждау нысанын тапсыру тек актіге қол қоюмен және ауызша уәделер тізімімен шектелмей, тексеруге болатын процеспен аяқталуға тиіс. Мердігер дайындық өлшемдерін алдын ала белгілеп, сынақ нәтижелері мен атқарушылық құжаттарды жинауы, ішкі тексеру өткізуі, тапсырысшыны қабылдауға жазбаша шақыруы және әр ескертуді тіркеуі керек. Сонда шартқа не кіретіні, мердігер қандай кемшіліктерді жоюға тиіс екені, оған қандай мерзім орынды екені және кепілдік қай күннен басталатыны түсінікті болады.

Мұндай тәртіп екі тарапты да қорғайды. Тапсырысшы айқын нәтижені және оның сапасын растайтын дәлелдерді алады. Мердігер өз ақауларын қосымша тілектерден, монтаждан кейінгі зақымнан және пайдалану мәселелерінен ажыратады. Ең бастысы — мердігерлік шарт бойынша жұмысты кәдімгі тапсыруды құрылыс объектісін пайдалануға қабылдаумен араластырмау. Бұл рәсімдердің қатысушылары мен құжаттары бірдей емес.

Қабылдау тәртібін шартта белгілеуден бастаңыз

Тапсыру тәртібін объектіге кіріспей тұрып келісу қажет. Шартта немесе оның қосымшасында әр кезеңнің нәтижесін, дайындық туралы хабарлау мерзімін, тараптардың өкілдерін, қабылдау орнын, берілетін құжаттардың құрамын және тексеруге бөлінетін уақытты анықтаған жөн. Сол жерде акт нысаны, ескертулерді рәсімдеу тәртібі, оларды жою мерзімі, қайта тексеру және кепілдіктің басталу сәті бекітіледі.

Нәтиженің шекарасы техникалық тапсырмаға, жобаға және сметаға сәйкес келуге тиіс. Мердігер жүйенің бір бөлігін ғана монтаждаса, акт оның бүкіл объектіге жауап беретіндей әсер қалдырмауы керек. Жабдықты тапсырысшы жеткізсе, шартта кіріс бақылауының, сақтаудың және анықталған зақым туралы мәлімет берудің тәртібі қажет. Бұл байланыстарды электр монтаждау шарты туралы материалмен салыстыруға болады: жұмыс көлемі, баға, мерзім және жауапкершілік біртұтас құрылым ретінде ғана дұрыс жұмыс істейді.

Тапсыру басталғанға дейін тараптар төрт мәселені бірдей түсінуі қажет:

• қандай нақты физикалық нәтиже беріледі;
• сәйкестік қандай құжаттар мен өлшемдер бойынша тексеріледі;
• осы нәтиже үшін қандай сынақтар мен хаттамалар міндетті;
• тапсырысшы жұмыспен бірге қандай құжаттар мен керек-жарақты алады.

«Электр жүйесін толық тапсыру» деген сөз бұл сұрақтарға жауап бермейді. Ол өзгерістерді кім келісетінін, арнайы өлшеулерді кім жүргізетінін, іске қосу-баптаудың қай сәтте аяқталғанын және тапсырысшыға қандай бастапқы файлдар берілетінін көрсетпейді.

Жұмысты тапсыру мен құрылыс объектісін қабылдауды ажыратыңыз

Кәдімгі мердігерлік шарт үшін негізгі қағидаларды Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі белгілейді. 630-бап қабылдауды шарттағы мерзімдер мен тәртіпке байланыстырады: тапсырысшы мердігердің қатысуымен нәтижені қарайды және анықталған ауытқулар немесе кемшіліктер туралы дереу мәлімдейді. Көзге көрінетін кемшіліктерді актіде немесе қабылдауды растайтын басқа құжатта көрсету керек. Әйтпесе кейін оларға сілтеме жасау қиындауы мүмкін.

Электр монтаждау пайдалануға қабылдаумен аяқталатын құрылыс, реконструкция немесе басқа жобаның құрамына кірсе, арнайы тәртіп қолданылады. Құрылыс кодексінің 132-бабы қабылдауды объектінің толық дайындығымен, бекітілген құрылыс жобасымен, сәйкестік туралы декларациямен және көзделген қорытындылармен байланыстырады. Объектіге қарай рәсімге тапсырысшы, бас мердігер, техникалық қадағалау, авторлық сүйемелдеу және басқа тұлғалар қатысуы мүмкін.

Сондықтан мердігер алдымен жұмыстың құқықтық және жобалық мәртебесін анықтайды, содан кейін ғана құжаттар жинағын қалыптастырады. Пайдалануға қабылдау актісін кәдімгі орындалған жұмыстар актісімен алмастыруға болмайды. Бірақ заңда, шартта және тапсырманың сипатында көзделмесе, шағын жөндеу үшін ірі құрылыс объектісінің толық құжаттар жинағын автоматты түрде талап ету де дұрыс емес.

Тапсыруға ішкі рұқсат тәртібін енгізіңіз

Аяқталмаған позицияларды бірінші болып тапсырысшы таппауы керек. Дайындық туралы хабарламадан бұрын мердігердің шебері немесе инженері ішкі қабылдау жүргізеді. Ол нақты нәтижені жоба мен техникалық тапсырманың қолданыстағы редакциясымен салыстырады, жинақтылықты, таңбалауды, қызмет көрсетуге қолжетімділікті, көзге көрінетін зақымның болмауын және ішкі ескертулердің жабылуын тексереді.

Ішкі рұқсатты бес блок бойынша құруға болады:

1. Көлем. Шарттағы барлық позиция орындалған немесе құжатпен алынып тасталған не кейінге қалдырылған.
2. Сапа. Монтаж жобаға, міндетті талаптарға және келісілген техникалық шешімдерге сәйкес келеді.
3. Тексерулер. Уәкілетті орындаушылар қажетті қарап-тексеруді, өлшеуді, сынауды және функционалдық тексеруді аяқтаған.
4. Құжаттар. Актілер, хаттамалар, атқарушылық сұлбалар, журналдар мен паспорттар келісілген құрамда жиналған.
5. Қауіпсіздік. Нәтижені қауіпсіз беруге кедергі келтіретін ашық қауіпті учаскелер, уақытша шешімдер, алынбай қалған уақытша шунттаушы қосылыстар немесе өзге жағдайлар жоқ.

Бұл өлшеу жүргізу немесе электр қондырғысында жұмыс істеу жөніндегі нұсқаулық емес. Нақты сынақтарды, рұқсаттарды және жұмысты қауіпсіз ұйымдастыруды жоба, қолданылатын нормалар мен білікті мамандар айқындайды.

Дәлелдердің бірыңғай жинағын дайындаңыз

Акт нәтиженің берілгенін растайды, бірақ техникалық дәлелдерді алмастырмайды. Жинақтың құрамы объектіге байланысты. Дегенмен мердігер әдетте шартты тексеріп, орындалған және жасырын жұмыстар актілерінің, атқарушылық сұлбалардың, кабель журналдарының, көзделген өлшеулер мен сынақтар хаттамаларының, жабдық паспорттары мен нұсқаулықтарының, келісілген өзгерістер тізбесінің, кілттерді, баптауларды және керек-жарақты беру құжаттарының тізілімін жасайды.

Құжаттар жинағы нақты объектімен байланысуға тиіс. Құжаттарда қалқандардың, желілердің, үй-жайлардың және жабдықтың бірдей белгілері қолданылуы қажет. Егер объектідегі таңбалау басқа жүйемен жасалса, атқарушылық сұлбаның пайдасы азаяды. Жинақтың құрамы мен қалыптастыру логикасы электр монтаждау бойынша атқарушылық құжаттама туралы мақалада егжей-тегжейлі түсіндірілген.

Құжаттарды нұсқалары мен күндері көрсетілген тізілім бойынша берген дұрыс. Электрондық файлдар ашылуы, ал қағаз даналар бекітілген электрондық редакциямен сәйкес келуі керек. Хаттамалардың бір бөлігін тартылған зертхана немесе басқа ұйым әзірлесе, мердігер оларды дайындау мерзімін және жинақтың толықтығына кім жауап беретінін қабылдау күні емес, алдын ала нақтылайды.

Ескертуді жабуға болатындай етіп рәсімдеңіз

«Ақауларды жою» деген жазба нақты әрекетті белгілемейді және нәтижені растауға мүмкіндік бермейді. Ескертулер актісінде орынды, элементті, байқалған сәйкессіздікті, тексеру құжатын немесе өлшемін, жауапты тарапты, мерзімді және жойылғанын растау тәсілін көрсеткен жөн. Фотосурет позицияны тануға көмектеседі, бірақ мәтінді алмастырмайды.

Ескертулерді мына санаттарға бөлу пайдалы:

• мердігер орындаған жұмыстың ақауы;
• шарттағы аяқталмаған позиция;
• жеткізілген материалдың немесе жабдықтың сәйкессіздігі;
• жұмыс аяқталғаннан кейін пайда болған зақым;
• келісілген көлемде жоқ қосымша талап;
• сабақтас жүйелердің дайын болмауынан немесе басқа тараптың әрекетінен туған шектеу.

Санатқа бөлу алаңдағы дауға айналмауға тиіс. Себебі түсініксіз болса, тараптар фактіні тіркейді, қажет болғанда қауіпті учаскені пайдалануды шектейді және құзыретті мамандардың тексеруін тағайындайды. Электр қауіпсіздігіне әсер ететін жұмысты кестедегі күн үшін «шартты түрде» қабылдауға болмайды.

Ақауларды бөлек циклмен жабыңыз

Ескертулермен қабылданғаннан кейін мердігер тізілімді толық жабылғанша жүргізеді. Әр позицияда хабарлау күні, келісілген мерзім, орындалған түзету және тапсырысшының немесе қабылдауға жауапты қатысушының растауы болуы керек. Түзету бұрын берілген сұлбаны, хаттаманы немесе жабдық тізімін өзгертсе, құжат жұмыспен бірге жаңартылады.

Азаматтық кодекстің 635-бабы сапасыз жұмыс кезінде заң мен шартқа қарай кемшіліктерді қисынды мерзімде өтеусіз жоюды, бағаны мөлшерлес азайтуды және көзделген өзге тәсілдерді талап етуге мүмкіндік береді. Мердігер үшін абстрактілі «кепілдік» туралы дауласқаннан гөрі, себепті, талаптың құқықтық негізін және кемшіліктің жойылғанын тексеру тәсілін жылдам анықтау тиімді.

Қосымша жұмыс бөлек рәсімделеді. Тапсырысшы қабылдау кезінде жабдықтың орнын өзгертуді немесе тапсырмада болмаған функцияны қосуды сұраса, оны ақауды жою деп көрсетуге болмайды. Көлем, баға, мерзім және бұрын орындалған тексерулерге әсері келісуді қажет етеді.

Кепілдік талаптарын анық әрі нақты белгілеңіз

Кепілдік бес сұраққа жауап беруге тиіс: ол нені қамтиды, қай күннен басталады, кемшілік туралы қалай хабарланады, мердігер қандай мерзімде әрекет етеді және қандай жағдайлар бөлек зерттеуді талап етеді. Азаматтық кодекстің 634-бабындағы жалпы ереже бойынша шартта өзгеше белгіленбесе, кепілдік мерзімі орындалған жұмыс нәтижесі тапсырысшы қабылдаған немесе қабылдауға тиіс болған кезден басталады.

Құрылыс объектілеріне Құрылыс кодексінің 122-бабындағы арнайы қағида қолданылады. Онда көзделген жағдайларда кепілдік мерзімі кемінде бес жыл, ал тірек конструкциялары, шатыр және ғимараттардың сыртқы қабырғалары үшін объект пайдалануға қабылданған күннен бастап кемінде он жыл болады. Бұл мерзімдерді кез келген розетканы ауыстыруға, қалқанды жөндеуге немесе жеке қызметке автоматты түрде қолдануға болмайды. Алдымен нәтиженің құрылыс объектісіне жататынын және оған қандай құқықтық режим қолданылатынын анықтау қажет.

Жұмыс кепілдігі мен жабдық өндірушісінің кепілдігі бір ұғым емес. Мердігер өндірушінің құжаттарын береді, бірақ монтаж, баптау және келісілген нәтиже үшін өз жауапкершілігін бөлек сипаттайды. Қалыпты тозуды, пайдалану қағидаларын бұзуды, үшінші тұлғалардың араласуын немесе сыртқы зақымды алдын ала себеп деп жарияламайды. Олар зерттеп-қарау және құжаттар арқылы расталуға тиіс.

Мәртебені салыстырғаннан кейін ғана тапсыруды аяқтаңыз

Тапсырудың толық аяқталуы дегеніміз — акт тиісті нысанда қол қойылған, маңызды ескертулер жойылған, қалған позициялардың мәртебесі келісілген, құжаттар тізілім бойынша берілген және тапсырысшы кепілдік бойынша кімге хабарласатынын біледі. Компания өзінде тапсырысшы алған жинақтың дәл сондай нұсқасын, хат алмасуды, сұлбалардың редакцияларын және ақаулардың жабылғанын растайтын материалдарды сақтауы керек.

Жоба аяқталғаннан кейін ескертулердің себептерін талдау пайдалы. Қайталанатын ақаулар монтаждаушының жұмысына ғана емес, әлсіз тапсырмаға, келісілмеген өзгерістерге, құжаттардың кеш берілуіне немесе ішкі бақылаудың болмауына да байланысты болуы мүмкін. Мұндай талдау келесі шартты жақсартып, кепілдік бойынша қайта баруға кететін шығынды азайтады.

АЭМК мүшелерінің каталогы салада жұмыс істейтін компаниялар мен мамандардың қызмет саласымен танысуға көмектеседі. Шарттық тәртіп, сапа және объектілерді тапсыру тәжірибесін кәсіби ортада талқылағысы келетін электр монтаждау ұйымдары АЭМК-ге кіру талаптарымен де таныса алады.