Электр монтаждау бойынша атқарушылық құжаттама: толық жинақтың құрамы

Электр монтаждау бойынша атқарушылық құжаттама: толық жинақтың құрамы

Атқарушылық құжаттаманың толық жинағы мердігердің ниетін емес, нақты орындалған электр монтажын растайды. Тапсырыс беруші мен техникалық қадағалау осы құжаттар арқылы нәтижені жобамен салыстырады, жасырын жұмыстарды қабылдайды, жабдық пен сынақтарды тексереді, содан кейін деректерді пайдалану қызметіне береді. Мұндай жинақты тапсыруға санаулы күн қалғанда әзірлеу мүмкін емес деуге болады: кейбір мәлімет тек кіріс бақылауы, монтаждау немесе куәландыру кезінде пайда болады.

Пәтерге, өндірістік ғимаратқа, сыртқы кабель желісіне және қосалқы станцияға бірдей қолданылатын бірыңғай тізім жоқ. Құрам жобамен, шартпен, жұмыс түрлерімен, техникалық шарттармен және қолданылатын нормалармен айқындалады. Сондықтан «толық жинақ» дегеніміз — бөтен үлгі бойынша жиналған бума емес, нақты объектіге арналған, әр тармағы бойынша құжат немесе негізделген мәртебе көрсетілген тізілім.

Алдымен папканы емес, тізілімді жасаңыз

Жұмыс тізілімін монтаждау бригадасы объектіге шыққанға дейін дайындаған дұрыс. Оның жолдарында құжаттың атауы, оны рәсімдеуге негіз, учаске немесе жүйе, жауапты тұлға, мерзім, қол қоюға қатысушылар және ағымдағы мәртебе көрсетіледі. Кейінгі операциялардан соң жасырылып қалатын жұмыстар мен жүйені тапсыруға қажетті сынақтар бөлек белгіленеді.

Тізілімнің негізін жұмыс сызбалары мен спецификациялар құрайды. Оларға шарттың, техникалық шарттардың, жұмыс жүргізу жобасының, тапсырыс беруші рәсімдерінің және нақты электр қондырғысына қолданылатын нормалардың талаптары қосылады. Егер жобада немесе шартта құжаттың белгілі бір нысаны көрсетілсе, оны келісусіз ұқсас ішкі бланкімен ауыстыруға болмайды.

Бұл тәсіл жауапкершілік шегін бірден көрсетеді. Мердігер өз жұмыстары бойынша атқарушылық схемалар мен журналдарды дайындайды, жеткізуші паспорттар мен сапа құжаттарын береді, зертхана көзделген сынақтардың нәтижелерін рәсімдейді, ал техникалық қадағалау мамандары мен авторлық сүйемелдеу өкілдері куәландыру мен сәйкестікті растау үшін талап етілетін кезеңдерге қатысады.

Қазақстандағы қолданыстағы бақылау жүйесі нені талап етеді

Қазақстан Республикасының Құрылыс кодексі 2026 жылдан бері қолданылады. 118-бап мердігерден жұмыстарды бекітілген жобалау-сметалық құжаттама мен заңнамаға сәйкес орындауды, құжаттаманы тиісінше және уақтылы жүргізуді, сондай-ақ сәулет-құрылыс бақылау және қадағалау органына танысу үшін жобалық және атқарушылық техникалық құжаттаманы ұсынуды талап етеді. Ал тапсырыс беруші шартқа, жобаға немесе міндетті талаптарға сай келмейтін жұмыстарды қабылдамауға құқылы.

2026 жылғы 1 шілдеден бастап қолданыстағы Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметіндегі инжинирингтік қызметтер көрсету қағидалары бақылаудың практикалық жағын нақтылайды. Техникалық қадағалау маманы атқарушылық құжаттаманың, материалдар мен жабдық құжаттарының, кіріс бақылауы мен сынақ нәтижелерінің бар-жоғын тексереді. Ол жасырын жұмыстарды куәландыруға, аяқталған кезеңдерді қабылдауға қатысады және объектіні тапсырар алдында дұрыс рәсімделген жинақтың болуын тексереді.

Бұл нормалар кез келген объектіге барлық бар актілер мен хаттамалар қажет дегенді білдірмейді. Олардың мәні басқа: құжат нақты орындалған жұмысқа, қолданылатын нысанға және бақылау сәтіне сәйкес келуге тиіс. Кабель трассасы әрлеумен жабылып, оны ашпай тексеру мүмкін болмай қалғаннан кейін жасырын жұмыстар актісін рәсімдеуге болмайды.

1-блок. Бастапқы, жобалық және шарттық құжаттар

Бірінші бөлім монтажды бекітілген шешіммен байланыстырады. Әдетте оған электр монтажына қатысты жұмыс сызбалары, спецификациялар, техникалық шарттар, келісілген өзгерістер, сабақтас бөлімдерге арналған тапсырмалар және қолданылатын нормативтік құжаттардың тізбесі кіреді. Мердігер жұмысының шекарасы мен тапсыру өлшемшарттарын белгілейтін құжаттар да осы бөлімге жатады.

Объектіде жобаның бір ғана бақыланатын нұсқасы қолданылуға тиіс. Жабдықты ауыстыру немесе трассаны өзгерту келісілсе, жинақта тексеруге болатын із қалуы керек: сұрау салу, техникалық негіздеме, уәкілетті қатысушылардың келісімі және шешімнің жұмыс не атқарушылық материалдарда жаңартылып көрсетілуі. Ауызша уағдаластық пайдалану қызметіне нақты қондырғының сызбадан неліктен өзгеше екенін түсіндірмейді.

Нормативтік сілтемелер де жұмыс орындалған күнге тексеріледі. АЭМК-ның жеке мақаласында электр монтаждаушының ҚР Электр қондырғыларын орнату қағидаларының қолданыстағы редакциясымен қалай жұмыс істеуі керектігі түсіндірілген. Атқарушылық жинақ үшін де сол қағида маңызды: ережеге жасалған сілтеме жай ғана таныс көрінбей, қолданылатын талапқа апаруы керек.

2-блок. Журналдар және жасырылатын кезеңдердің актілері

Журналдар құрылыс жүріп жатқан кезде жұмыстардың барысын, бақылауды және ескертулерді тіркейді. Нақты жинақ объектіге байланысты, бірақ тізілімге жалпы жұмыс жүргізу журналы, авторлық сүйемелдеу журналы, техникалық қадағалау журналы, кабель журналы және жобада не технологияда көзделген арнайы журналдар кіруі мүмкін.

Куәландыру актілері келесі операциядан кейін тексеруге қолжетімсіз болатын нәтижелерге рәсімделеді. Электр монтажында бұған кабель трассаларының учаскелері, өтпелер, салмалы бөлшектер, жерге тұйықтау құрылғысының элементтері және жоба мен тізілімде тікелей белгіленген басқа жұмыстар кіруі мүмкін. Инжинирингтік қызметтер көрсету қағидалары куәландыруды кейінгі жұмыстар басталғанға дейін өткізуді талап етеді. Егер куәландырылған нәтиже зақымдалса, зақым жойылғаннан кейін қайта бақылау қажет.

Актіде объект, учаске, жоба парағы, қолданылған материалдар, күндер және қатысушылар туралы деректер өзара сәйкес болуы керек. Қоса берілген фотосуреттер тексеруді жеңілдетуі мүмкін, бірақ олар актіні, атқарушылық схеманы немесе міндетті қолтаңбаны өздігінен алмастырмайды.

3-блок. Атқарушылық сызбалар және өзгерістер туралы мәліметтер

Атқарушылық сызба нақты салынған нысанды көрсетеді. Онда келісілген өзгерістер, қажетті өлшемдік және координаттық байланыстырулар, сондай-ақ монтаждалған жүйені сәйкестендіруге керек басқа мәліметтер белгіленеді. Кабель трассалары мен жерге тұйықтау құрылғылары үшін абаттандырудан немесе әрлеуден кейін көзбен қарап қалпына келтіру мүмкін болмайтын деректер ерекше маңызды.

Тұтынушылардың электр қондырғыларын техникалық пайдалану қағидаларында техникалық құжаттама ретінде құрылыс, монтаждау және баптау кезінде енгізілген барлық өзгерістері бар бекітілген жоба, жасырын жұмыстар, сынақтар мен баптау актілері, электр қосылыстарының атқарушылық схемалары, әуе және кабель трассаларының атқарушылық сызбалары, кабель журналдары, сондай-ақ ғимараттар мен тұрақты құрылыстарға байланыстырылған жерасты трассалары мен жерге тұйықтау құрылғыларының сызбалары аталған. Бұл талаптар тұтынушылардың электр қондырғыларына қатысты; оларды реттеу саласы басқа объектіге автоматты түрде қолдануға болмайды.

Тапсыру алдында үш дереккөзді қатар салыстырған пайдалы: жобаның соңғы келісілген нұсқасын, атқарушылық схеманы және объектідегі нақты таңбалауды. Қалқанның, желінің немесе аппараттың белгіленуі үшеуінде де бірдей оқылуы керек. Әйтпесе техникалық жағынан жарамды қондырғының өзі пайдалану кезінде қате жасау қаупін туғызады.

4-блок. Материалдар мен жабдық

Сапа құжаттары орнатылған бұйымды жобалық спецификациямен байланыстырады. Бұл бөлімге әдетте паспорттар, сертификаттар немесе декларациялар, дайындаушының нұсқаулықтары және кіріс бақылауының құжаттары нақты материалдар мен жабдық үшін талап етілетін көлемде кіреді.

Орнатылған жеріне байланыстырылмаған паспорттар папкасының пайдасы аз. Тізілімде атауы, түрі немесе моделі, елеулі сипаттамалары, саны, сапа құжаты және қолданылған учаскесі көрсетіледі. Егер жабдық ауыстырылса, бастапқы позиция атқарушылық ведомостағы жалғыз дерек болып қалмауы керек.

Инжинирингтік қызметтер көрсету қағидаларына сәйкес техникалық қадағалау паспорттар мен сертификаттардың бар-жоғын ғана емес, материалдардың, бұйымдар мен жабдықтың жобаға, техникалық шарттарға және қолданылатын талаптарға сәйкестігін де тексереді. Сондықтан жеткізу құжаттарын монтаждан кейін тапсыру кезінде сәйкессіздік анықталған соң емес, монтажға дейін тексеру қажет.

5-блок. Сынақтар, баптау және тапсыруға дайындық

Жинаққа жоба, электр қондырғысының түрі және қолданылатын нормалар талап ететін хаттамалар мен актілер ғана енгізіледі. Оларға өлшеу мен сынақ нәтижелері, баптау, қорғаныс пен автоматиканы тексеру, жабдықты жеке сынау құжаттары, сондай-ақ нақты объект үшін қажет болса техникалық дайындық актісі немесе өзге қорытынды құжат кіруі мүмкін.

Тұтынушылардың электр қондырғыларын техникалық пайдалану қағидалары жаңа немесе реконструкцияланған қондырғыларды қабылдауға дейін аралық қабылдауды, оның ішінде жасырын жұмыстарды, қабылдап-тапсыру және іске қосу-баптау сынақтарын, содан кейін жабдықты кешенді сынақтан өткізуді талап етеді. Сынақ кезінде қолданылатын жобалық схемалар монтаждау мен баптау барысында енгізілген өзгерістерді қамтуы керек. Анықталған ақаулар мен аяқталмаған жұмыстар қабылдауға дейін толық жойылады.

Бұл мақала өлшеу әдістемелерін сипаттамайды және сынақ бағдарламасын алмастырмайды. Оларды тиісті өлшеу құралдарымен, өз өкілеттіктері шегінде білікті мамандар орындайды. Атқарушылық жинақ үшін бастысы — нәтиженің қажетті қондырғыға қатыстылығы, тізбектің немесе жабдықтың сәйкестендірілуі, күні, қолданылған әдістемесі, өлшеу құралдары туралы мәліметтер және жауапты тұлғалардың талап етілетін құрамдағы қолдары.

Жинақты асығыссыз қалай жүргізуге болады

Жұмыстар басталғанға дейін

Жобаны жүйелер мен учаскелерге бөліңіз, тізілім жасаңыз, нысандарды келісіп, әр құжаттың иесін белгілеңіз. Қай жұмыстар жасырылатынын және техникалық қадағалау өкілін немесе авторлық сүйемелдеу маманын қашан шақыру керектігін анықтаңыз. Жабдықпен бірге жеткізуші қандай құжаттар беруге міндетті екенін тексеріңіз.

Монтаждау кезінде

Тізілімді жұмыс орындалған сайын және әрбір құжатталатын оқиғадан кейін жаңартыңыз, құжаттарды учаскелерге байланыстырыңыз және жасырылатын жұмысты бақылауға дейін жабуға жол бермеңіз. Ескертулерді бекітілген өзгерістерден бөлек жүргізіңіз. Әрбір келісілген өзгерістен кейін сол өзгеріске қатысты схемалар мен ведомостарды бірден жаңартыңыз.

Тапсырыс берушіге берер алдында

Айқаспалы тексеру жүргізіңіз: тізілімді жобамен, тізілімді нақты жабдықпен, хаттамаларды таңбалаумен, атқарушылық схемаларды келісілген өзгерістермен салыстырыңыз. Қайталанатын көшірмелерді алып тастаңыз, бірақ мәліметі жиынтық ведомоста қайталанғаны үшін бастапқы құжатты жоймаңыз. Мазмұнын және электрондық файлдардың түсінікті құрылымын дайындаңыз.

Құжаттардағы жиі кездесетін сәйкессіздіктер

Ең қымбат қателер папканың әдемі мұқабасы болмағаннан емес, құжаттардың бір-біріне сәйкес келмеуінен шығады:

• акт жобаның ескі парағына сілтеме жасайды;
• паспортта бір модель, ал ведомоста басқа модель көрсетілген;
• сынақ өткізілген, бірақ хаттаманың қай желіге немесе аппаратқа қатысты екенін бірмәнді анықтау мүмкін емес;
• өзгеріс хат алмасуда келісілген, бірақ атқарушылық схемада көрсетілмеген;
• жасырын жұмыс куәландырылғанға дейін жабылған;
• қағаз және электрондық жинақтарда әртүрлі нұсқалар бар.

Мұндай сәйкессіздіктің әрқайсысын кейін жазылған түсіндірме жазбамен емес, растайтын құжатпен жою керек. Егер нақты күйді тексерусіз сенімді анықтау мүмкін болмаса, мәселе объектіде қабылданған тәртіппен тапсырыс берушіге, жобалаушыға және техникалық қадағалауға беріледі.

Қандай жинақ толық деп есептеледі

Келісілген тізілімнің әрбір жолы бойынша дұрыс құжат немесе негізделген «қолданылмайды» белгісі бар және жоба, актілер, схемалар, жабдық пен хаттамалар арасында қайшылық жоқ кезде жинақ дайын болады. Тапсырыс беруші нақты нені қабылдап жатқанын, ал пайдалану қызметі нақты не орнатылғанын және электр қондырғысының дайындығы қандай деректерге сүйеніп расталғанын түсінуі керек.

Мердігерлерді және кәсіби қауымдастық құрамын тексеру үшін АЭМК қатысушыларының каталогын пайдалануға болады. Егер монтаждау ұйымыңыз ашық қағидалармен жұмыс істеуге және салалық тәжірибемен алмасуға дайын болса, АЭМК-ға кіру шарттарымен танысыңыз.